ΑΕθΠ, Κατά Κεφαλήν ΑΕΠ & οι Αδυναμίες του ΑΕΠ

Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν

Σε μια ανοιχτή οικονομία υπάρχει εισροή εισοδημάτων από το εξωτερικό (π.χ. εμβάσματα Ελλήνων που ζουν στο εξωτερικό) και εκροή εισοδημάτων προς το εξωτερικό (π.χ. αλλοδαποί επιχειρηματίες ή μετανάστες στην Ελλάδα στέλνουν εισοδήματα στη χώρα τους). Η διαφορά εισροής και εκροής λέγεται καθαρό εισόδημα από το εξωτερικό και μπορεί να είναι θετικό ή αρνητικό.

Αν στο Α.Ε.Π. προστεθεί το καθαρό εισόδημα από το εξωτερικό, προκύπτει το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.ΕΘ.Π.).

• ΑΕΠ = το συνολικό εισόδημα που δημιουργείται μέσα στην επικράτεια: από μόνιμους κατοίκους και αλλοδαπούς που ζουν στη χώρα, αλλά όχι το εισόδημα που δημιουργούν και στέλνουν στη χώρα οι πολίτες της που ζουν στο εξωτερικό.
• ΑΕθΠ = το εισόδημα όλων όσοι ζουν μέσα στη χώρα και το μέρος του εισοδήματος που οι πολίτες της αποκτούν στο εξωτερικό και στέλνουν στη χώρα· δεν περιλαμβάνει το εισόδημα που δημιουργούν αλλοδαποί στη χώρα και στέλνουν στο εξωτερικό.

Το κατά κεφαλήν πραγματικό ΑΕΠ

Το πραγματικό ΑΕΠ είναι ο σημαντικότερος δείκτης με τον οποίο μετράται η οικονομική ευημερία — δεν είναι ιδεώδης, αλλά είναι ο καλύτερος που υπάρχει. Αν διαιρέσουμε το πραγματικό ΑΕΠ ενός έτους με τον πληθυσμό του ίδιου έτους, προκύπτει το κατά κεφαλήν πραγματικό ΑΕΠ, που μετρά το εισόδημα ενός ατόμου (κατά μέσο όρο).

Δίνει το προϊόν που θα αντιστοιχούσε σε κάθε κάτοικο αν η διανομή ήταν ίση· όσο μικρότερη η ανισοκατανομή, τόσο πιο αξιόπιστο μέτρο. Λαμβάνει υπόψη τη μεταβολή του πληθυσμού, γι' αυτό χρησιμοποιείται για συγκρίσεις διαχρονικά και μεταξύ χωρών.

Το ΑΕΠ ως δείκτης οικονομικής ευημερίας και οι αδυναμίες του

Το κατά κεφαλήν πραγματικό ΑΕΠ μετρά το βιοτικό επίπεδο. Όμως το ΑΕΠ έχει ατέλειες και αδυναμίες. Οι σπουδαιότερες:

1. Δεν περιλαμβάνει την αξία της παραγωγής που αφορά στην ιδιοκατανάλωση, γιατί δε γίνεται αντικείμενο αγοραπωλησίας (το φαγητό που μαγειρεύεται στο σπίτι).
2. Είναι ποσοτικός και όχι ποιοτικός δείκτης. Η βελτίωση της ποιότητας, όταν δεν εκφράζεται στην τιμή, δεν καταγράφεται· ούτε η ποιότητα ζωής (π.χ. καθαρή ατμόσφαιρα).
3. Αγνοεί τη σύνθεση και την κατανομή της παραγωγής: δε δείχνει τι είδους αγαθά παράγονται (π.χ. πολεμικά ή καταναλωτικά), ούτε πώς κατανέμεται το εισόδημα. Όσο πιο ισομερής η κατανομή, τόσο υψηλότερο θεωρείται το βιοτικό επίπεδο.
4. Δεν συμπεριλαμβάνει την αξία των αγαθών και υπηρεσιών της παραοικονομίας: το μέρος της οικονομικής δραστηριότητας που οι πολίτες αποκρύπτουν από το κράτος, είτε για να αποφύγουν τη φορολογία είτε επειδή είναι παράνομο. Επειδή η παραοικονομία διαφέρει από χώρα σε χώρα, οι συγκρίσεις βιοτικού επιπέδου γίνονται προβληματικές.

Μέθοδος: ΑΕθΠ και κατά κεφαλήν μεταβολές

1. ΑΕθΠ = ΑΕΠ + εισροές − εκροές εισοδημάτων.
2. Κατά κεφαλήν πραγματικό = πραγματικό ΑΕΠ / πληθυσμός (πρώτα αποπληθωρίζεις, μετά διαιρείς).
3. Ποσοστιαία μεταβολή κατά κεφαλήν: $\dfrac{(1 + \%\,\text{ονομ.})}{(1 + \%\,\text{τιμών})(1 + \%\,\text{πληθυσμού})} - 1$.