Ετερώνυμα Κλάσματα με Ε.Κ.Π.
Πρόσθεση & αφαίρεση με κοινό παρονομαστή
Μισή ώρα + ένα τέταρτο = ;
Διαβάζεις μισή ώρα μαθηματικά και ένα τέταρτο της ώρας αγγλικά. Πόση ώρα διάβασες; Εύκολο: λεπτά, δηλαδή τα της ώρας. Μόλις πρόσθεσες ετερώνυμα κλάσματα χωρίς να το καταλάβεις — τα έκανες ίδιου είδους κομμάτια (λεπτά)! Εδώ μαθαίνεις να το κάνεις με οποιαδήποτε κλάσματα, με τη βοήθεια του Ε.Κ.Π.
Γιατί δεν προσθέτουμε ετερώνυμα κατευθείαν;
Το και το μιλούν διαφορετικές γλώσσες: το ένα μετράει τέταρτα, το άλλο έκτα. Είναι σαν να προσθέτεις 3 μήλα με 2 πορτοκάλια — πρέπει πρώτα να τα μετατρέψεις σε «φρούτα», δηλαδή σε ίδιου είδους κομμάτια.
Στα απλά παραδείγματα αρκεί να πολλαπλασιάσεις τον έναν παρονομαστή: το γίνεται εύκολα . Όταν όμως οι παρονομαστές δεν «χωράνε» ο ένας στον άλλον, χρειάζεσαι το πιο δυνατό εργαλείο σου: το Ε.Κ.Π. — το Ελάχιστο Κοινό Πολλαπλάσιο των παρονομαστών.
Τα βήματα είναι πάντα τρία:
- Βρίσκω το Ε.Κ.Π. των παρονομαστών — αυτός θα γίνει ο νέος κοινός παρονομαστής
- Μετατρέπω κάθε κλάσμα σε ισοδύναμο με παρονομαστή το Ε.Κ.Π. (πολλαπλασιάζω αριθμητή ΚΑΙ παρονομαστή με τον ίδιο αριθμό)
- Προσθέτω ή αφαιρώ τους αριθμητές — ο παρονομαστής μένει ίδιος
Η μουσική είναι γεμάτη ετερώνυμα κλάσματα! Οι νότες κρατούν , ή της ολόκληρης νότας. Σε ένα βαλς κάθε μέτρο έχει «μέγεθος» , και οι νότες του πρέπει να κάνουν μαζί ακριβώς τόσο — π.χ. .
Κόψε τις δύο μπάρες σε ολοένα και πιο λεπτές φέτες μέχρι να αποκτήσουν κομμάτια ίδιου μεγέθους — αυτό ακριβώς κάνει το Ε.Κ.Π.: βρίσκει την πρώτη φορά που τα κομμάτια ταιριάζουν!
Μέθοδος: Βρίσκω γρήγορα το Ε.Κ.Π. των παρονομαστών
- Ξεκινάω από τον μεγαλύτερο παρονομαστή.
- Ελέγχω αν διαιρείται ακριβώς με τον μικρότερο. Αν ναι, αυτός είναι το Ε.Κ.Π.
- Αν όχι, δοκιμάζω το διπλάσιό του, το τριπλάσιό του κ.ο.κ., ώσπου να βρω το πρώτο που διαιρείται με τον μικρότερο.
- Για κάθε κλάσμα βρίσκω τον πολλαπλασιαστή: Ε.Κ.Π. παρονομαστής — και πολλαπλασιάζω με αυτόν αριθμητή και παρονομαστή.
- Στο τέλος απλοποιώ και, αν το κλάσμα είναι μεγαλύτερο από 1, μπορώ να το γράψω ως μεικτό αριθμό.
Π.χ. για τα και : το 8 δεν διαιρείται με το 6, το 16 όχι, το 24 ναι — Ε.Κ.Π. , πολλαπλασιαστές και .
Για το Ε.Κ.Π. δύο παρονομαστών, «ανέβα τη σκάλα του μεγάλου»: γράψε τα πολλαπλάσια του μεγαλύτερου παρονομαστή και σταμάτα στο πρώτο που διαιρείται και με τον μικρό. Για 6 και 8: 8 όχι, 16 όχι, 24 ναι — άρα Ε.Κ.Π. .
Λυμένο παράδειγμα: Η Μαρία ήπιε τα ενός χυμού το πρωί και τα ενός ίδιου χυμού το μεσημέρι. Πόσο χυμό ήπιε συνολικά;
Λύση: Πολλαπλάσια του 4: 4, 8, 12, 16... Πολλαπλάσια του 6: 6, 12, 18... Άρα Ε.Κ.Π.. Μετατροπή: (επί 3 πάνω-κάτω) και (επί 2 πάνω-κάτω). Πρόσθεση: — λίγο παραπάνω από έναν ολόκληρο χυμό!
Λυμένη άσκηση: Από ένα κέικ είχαν μείνει τα . Τα παιδιά έφαγαν το ολόκληρου του κέικ. Πόσο κέικ έμεινε;
Λύση: Ε.Κ.Π.: το 6 δεν διαιρείται με το 4, το 12 διαιρείται → 12. Πολλαπλασιαστές: και . Άρα και . Αφαίρεση: .
Απάντηση: Έμειναν τα του κέικ.
Λυμένη άσκηση: Ο Πέτρος ξοδεύει το του χαρτζιλικιού του σε κολατσιό και τα σε κόμικς. Τι μέρος του χαρτζιλικιού του μένει;
Λύση: Πρώτα όσα ξόδεψε. Ε.Κ.Π.: . Όλο το χαρτζιλίκι είναι , άρα μένουν .
Απάντηση: Του μένουν τα του χαρτζιλικιού.
Πόσο κάνει ;
Πόσο κάνει ;
Για να προσθέσεις τα και , ποιον κοινό παρονομαστή θα διαλέξεις με το Ε.Κ.Π.;
Πόσο κάνει ;
Τρία αδέρφια μοιράζονται ένα κέικ. Ο Άρης παίρνει το και η Βάσω το του κέικ.
α) Πόσο κέικ μένει για τον μικρό Γιώργο;
β) Γράψε το ως άθροισμα δύο κλασμάτων με αριθμητή 1 — όπως έκαναν οι αρχαίοι Αιγύπτιοι!
Δοκίμασε πρώτα μόνος σου — μετά δες τη λύση
α) Ε.Κ.Π.. Όλο το κέικ είναι , άρα μένουν .
β) Γράφουμε σε δωδέκατα τα κλάσματα με αριθμητή 1 που «χωράνε»: , , , και . Ποιοι δύο αριθμητές κάνουν 7; Το ! Άρα . Και το κάνει 7, άρα και .
Απάντηση: α) Ο Γιώργος παίρνει το . β) ή — δύο σωστές λύσεις!
Πριν ψάξεις Ε.Κ.Π., ρίξε μια ματιά: μήπως ο μεγάλος παρονομαστής είναι ήδη πολλαπλάσιο του μικρού; Στο το 12 είναι πολλαπλάσιο του 3, άρα το Ε.Κ.Π. είναι κατευθείαν το 12 — μετατρέπεις μόνο το ένα κλάσμα!
- Πάνω-πάνω, κάτω-κάτω: δεν κάνει — πρώτα γίνονται ομώνυμα!
- Αλλάζω μόνο τον παρονομαστή: το δεν είναι . Ό,τι πολλαπλασιάζω κάτω, το πολλαπλασιάζω και πάνω: .
- Ξεχνάω την απλοποίηση: το γράφεται .
- «Τι μέρος μένει;»: το όλο είναι 1, που γράφεται , κ.λπ. — από αυτό αφαιρώ.
- Τα ετερώνυμα δεν προστίθενται κατευθείαν: πρώτα γίνονται ομώνυμα
- Κοινός παρονομαστής = το Ε.Κ.Π. των παρονομαστών (οι μικρότεροι δυνατοί αριθμοί)
- Πολλαπλασιαστής κάθε κλάσματος = Ε.Κ.Π. παρονομαστής — πάνω και κάτω
- Προσθέτω ή αφαιρώ τους αριθμητές, κρατάω τον παρονομαστή, απλοποιώ
- Το όλο: