Εφαρμογές Τριγωνομετρίας
ΠροχωρημένοΕισαγωγή
Η τριγωνομετρία έχει πλήθος πρακτικών εφαρμογών στη γεωμετρία, τη φυσική, τη μηχανική και την αστρονομία. Σε αυτό το άρθρο θα μελετήσουμε τους βασικούς νόμους για την επίλυση τριγώνων και τις εφαρμογές τους.
Ο Νόμος των Ημιτόνων
Σε κάθε τρίγωνο με πλευρές , , απέναντι από τις γωνίες , , αντίστοιχα, ισχύει:
όπου είναι η ακτίνα του περιγεγραμμένου κύκλου.
Πότε χρησιμοποιείται
- Όταν γνωρίζουμε δύο γωνίες και μία πλευρά (ΓΓΠ)
- Όταν γνωρίζουμε δύο πλευρές και τη γωνία απέναντι από τη μία από αυτές (ΠΠΓ)
Περίπτωση Διφορούμενης Λύσης
Στην περίπτωση ΠΠΓ (δύο πλευρές και μη περιεχόμενη γωνία), μπορεί να υπάρχουν:
- Δύο λύσεις (διφορούμενη περίπτωση)
- Μία λύση
- Καμία λύση
Αν γνωρίζουμε , και τη γωνία :
- Αν : καμία λύση
- Αν : μία λύση (ορθογώνιο τρίγωνο)
- Αν : δύο λύσεις
- Αν : μία λύση
Ο Νόμος των Συνημιτόνων
Σε κάθε τρίγωνο ισχύουν οι σχέσεις:
Πότε χρησιμοποιείται
- Όταν γνωρίζουμε τις τρεις πλευρές (ΠΠΠ)
- Όταν γνωρίζουμε δύο πλευρές και την περιεχόμενη γωνία (ΠΓΠ)
Εναλλακτική μορφή για εύρεση γωνίας
Τύποι Εμβαδού Τριγώνου
Τύπος με βάση και ύψος
Τύπος με δύο πλευρές και περιεχόμενη γωνία
Τύπος του Ήρωνα
Αν (ημιπερίμετρος):
Τύπος με ακτίνα περιγεγραμμένου κύκλου
Τύπος με ακτίνα εγγεγραμμένου κύκλου
όπου η ακτίνα του εγγεγραμμένου κύκλου και η ημιπερίμετρος.
Επίλυση Τριγώνων
Η επίλυση τριγώνου σημαίνει την εύρεση όλων των άγνωστων πλευρών και γωνιών. Υπάρχουν τέσσερις βασικές περιπτώσεις:
Περίπτωση 1: ΓΓΠ (Γωνία-Γωνία-Πλευρά)
Δίνονται δύο γωνίες και μία πλευρά.
Μέθοδος:
- Βρίσκουμε την τρίτη γωνία:
- Χρησιμοποιούμε το νόμο ημιτόνων για τις άλλες πλευρές
Περίπτωση 2: ΠΓΠ (Πλευρά-Γωνία-Πλευρά)
Δίνονται δύο πλευρές και η περιεχόμενη γωνία.
Μέθοδος:
- Χρησιμοποιούμε το νόμο συνημιτόνων για την τρίτη πλευρά
- Χρησιμοποιούμε το νόμο ημιτόνων ή συνημιτόνων για τις γωνίες
Περίπτωση 3: ΠΠΠ (Πλευρά-Πλευρά-Πλευρά)
Δίνονται οι τρεις πλευρές.
Μέθοδος:
Χρησιμοποιούμε το νόμο συνημιτόνων για κάθε γωνία:
Περίπτωση 4: ΠΠΓ (Πλευρά-Πλευρά-Γωνία μη περιεχόμενη)
Δίνονται δύο πλευρές και η γωνία απέναντι από τη μία.
Μέθοδος:
Χρησιμοποιούμε το νόμο ημιτόνων, προσέχοντας για διφορούμενες λύσεις.
Πρακτικές Εφαρμογές
Μέτρηση Αποστάσεων
Η τριγωνομετρία χρησιμοποιείται για τη μέτρηση αποστάσεων που δεν μπορούν να μετρηθούν άμεσα, όπως:
- Ύψος βουνών και κτιρίων
- Πλάτος ποταμών
- Αποστάσεις αστεριών
Πλοήγηση
Στη ναυσιπλοΐα και την αεροπλοΐα χρησιμοποιείται για:
- Υπολογισμό θέσης
- Προσδιορισμό πορείας
- Εκτίμηση αποστάσεων
Φυσική και Μηχανική
- Ανάλυση δυνάμεων σε συνιστώσες
- Μελέτη ταλαντώσεων και κυμάτων
- Υπολογισμός ροπών
Βασικοί Τύποι
Παραδείγματα
Εφαρμογή νόμου ημιτόνων (ΓΓΠ)
Σε τρίγωνο , δίνονται , και cm. Βρείτε τις πλευρές και .
Βήμα 1: Βρίσκουμε την τρίτη γωνία:
Βήμα 2: Εφαρμόζουμε το νόμο ημιτόνων για το :
Βήμα 3: Εφαρμόζουμε το νόμο ημιτόνων για το :
Εφαρμογή νόμου συνημιτόνων (ΠΓΠ)
Σε τρίγωνο , δίνονται , και . Βρείτε την πλευρά .
Εφαρμόζουμε το νόμο συνημιτόνων:
Εύρεση γωνιών από πλευρές (ΠΠΠ)
Τρίγωνο έχει πλευρές , , . Βρείτε τη γωνία .
Εφαρμόζουμε το νόμο συνημιτόνων λυμένο ως προς :
Παρατήρηση: Το τρίγωνο είναι ορθογώνιο! Πράγματι, (Πυθαγόρειο θεώρημα).
Υπολογισμός εμβαδού τριγώνου
Υπολογίστε το εμβαδόν τριγώνου με πλευρές , , .
Μέθοδος 1: Τύπος Ήρωνα
Υπολογίζουμε την ημιπερίμετρο:
Εφαρμόζουμε τον τύπο του Ήρωνα:
Μέθοδος 2: Με τον τύπο
Πρώτα βρίσκουμε τη γωνία με το νόμο συνημιτόνων:
Άρα:
Πρακτική εφαρμογή - Ύψος πύργου
Ένας παρατηρητής βλέπει την κορυφή ενός πύργου υπό γωνία ύψωσης . Αφού προχωρήσει μέτρα προς τον πύργο, η γωνία ύψωσης γίνεται . Βρείτε το ύψος του πύργου.
Έστω το ύψος του πύργου και η απόσταση του δεύτερου σημείου από τη βάση του πύργου.
Από το δεύτερο σημείο:
Από το πρώτο σημείο: (απόσταση )
Εξισώνοντας:
Το ύψος: